کرایوتراپی

کرایوتراپی یک تکنیک پزشکی است که شامل استفاده از دمای بسیار سرد برای انجماد و از بین بردن بافت غیر طبیعی است. این روش توسط پزشک با هدف درمان مشکلات پوستی مختلف مانند زگیل‌ها و همچنین انواع خاصی از سرطان‌ها مانند سرطان پروستات، دهانه رحم و کبد استفاده می‌شود. در این مقاله با ما همراه باشید تا به بررسی جزئی این روش بپردازیم. 

کرایوتراپی چیست؟

کرایوتراپی یک روش درمانی است که در آن یک پزشک متخصص از سرمای شدید برای انجماد و از بین بردن بافت‌های غیر طبیعی استفاده می‌کند. برای رسیدن به چنین سرمای شدیدی از موادی مانند نیتروژن مایع یا گاز آرگون استفاده می‌شود.

کرایوتراپی در درمان طیف وسیعی از بیماری‌های پوستی و انواع خاصی از سرطان‌ها از جمله سرطان پروستات و کبد موثر است. این درمان را می‌توان به صورت خارجی، با هدف قرار دادن بافت روی سطح پوست، یا به صورت داخلی، با هدف قرار دادن بافت درون بدن انجام داد. این رویکرد درمانی با نام کرایوآبلیشن نیز شناخته می‌شود.

دلایل انجام کرایوتراپی 

به طور معمول، کرایوتراپی بدون نیاز به جراحی باز انجام می‌شود. دوره نقاهت این روش معمولا بسیار کم است و اکثر افراد کمترین درد را حین درمان حس می‌کنند. کرایوتراپی ممکن است به دلایل مختلفی از جمله دلایل زیر انجام شود:

• درمان مشکلات پوستی مانند زگیل، آکروکوردون (منگوله‌ی پوستی) یا لکه‌های تیره.
• رتینوبلاستوما (سرطان شبکیه در کودکان)
• بیماری‌های پوستی پیش سرطانی و سرطان‌های پوست در مراحل اولیه
• سلول‌های پیش سرطانی در دهانه رحم (قسمت پایینی رحم)
• سرطان دهانه رحم، سرطان کبد یا سرطان پروستات

نحوه انجام کرایوتراپی

در کرایوتراپی، پزشک از سرمای شدید استفاده می‌کند که باعث می‌شود سلول‌ها نتوانند چنین دمای شدید را تحمل کنند و متعاقباً منجر به مرگ آنها می‌شود. برای دستیابی به سطح مطلوب سرما، گزینه‌های مختلفی برای استفاده وجود دارند که می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

• نیتروژن مایع
• اکسید نیتروژن مایع
• گاز آرگان

روش‌های کرایوتراپی مختلفی برای انجماد بافت وجود دارند که به محل بافت غیر طبیعی بستگی دارد:

کرایوتراپی خارجی

زمانی که بافت غیرطبیعی روی پوست شما قرار دارد، معمولاً از یک دستگاه اسپری یا سواب پنبه ای برای انجام انجماد استفاده می‌شود.

کرایوتراپی داخلی

در مواردی که بافت غیرطبیعی در داخل بدن قرار دارد، مانند سلول‌های پیش سرطانی یا تومور، از یک ابزار تخصصی به نام کرایوپروب استفاده می‌شود. این کرایوپروب از طریق یک برش کوچک یا برش در پوست شما برای درمان ناحیه آسیب دیده وارد  بدن می‌شود.

آمادگی برای کرایوتراپی

برای انجام کرایوتراپی روی پوست، اکثر افراد نیازی به آمادگی خاصی ندارند. با این حال، اگر با توجه به شرایط فردی شما نیاز به اقدام خاصی باشد، پزشک شما حتما به شما اطلاع خواهد داد.  برای انجام کرایوتراپی داخلی، ممکن است لازم باشد چند روز قبل از عمل، برخی داروها مانند آسپرین یا رقیق‌کننده‌های خون را مصرف نکنید. برخی اقدامات دیگر ممکن است شامل موارد زیر باشد:

1. عدم مصرف غذا و نوشیدنی قبل از عمل.

2. داشتن فردی به عنوان همراه برای انجام کارهای بعد از کریوتراپی داخلی

مزایای کرایوتراپی

کرایوتراپی چندین مزیت را به عنوان یک گزینه درمانی می‌تواند به همراه داشته باشد:

• کم تهاجمی بودن: کرایوتراپی یک روش کم تهاجمی است، یعنی نیازی به جراحی باز ندارد. اغلب با استفاده از برش‌های کوچک یا روش‌های غیر تهاجمی انجام می‌شود و خطرات و عوارض ناشی از جراحی باز را کاهش می‌دهد.
• درمان هدفمند: سرما درمانی امکان هدف گیری دقیق بافت غیر طبیعی را فراهم می‌کند. می‌توان آن را مستقیماً در ناحیه آسیب دیده اعمال کرد و آسیب به بافت سالم اطراف به حداقل می‌رسد.
• بهبودی سریع: زمان بهبودی پس از کرایوتراپی به طور کلی در مقایسه با جراحی باز بسیار کوتاه‌تر است. این روش اغلب به خوبی قابل تحمل است و اکثر افراد درد خیلی کمی رت تجربخ می‌کنند.
• درمان سرپایی: در بسیاری از موارد کرایوتراپی را می‌توان به صورت سرپایی انجام داد و نیازی به بستری شدن ندارد. این امر می‌تواند منجر به صرفه جویی در هزینه و راحتی برای بیماران شود.
• کاهش اسکار: کرایوتراپی می‌تواند در مقایسه با جراحی باز کمترین جای زخم را ایجاد کند، زیرا شامل برش‌های کوچکتر و روش‌های غیر تهاجمی است.

نتایج کرایوتراپی چقدر سریع قابل مشاهده است؟

نتایج کرایوتراپی معمولاً بلافاصله پس از درمان قابل مشاهده نیستند. این فرایند به طور تدریجی عمل می‌کند و نتایج آن طی چند روز تا چند هفته بعد از درمان به تدریج نمایان می‌شود. در واقع، پس از انجام کرایوتراپی، ناحیه درمان‌شده ممکن است دچار تغییراتی مانند قرمزی، تورم یا تاول شود که نشان‌دهنده واکنش بدن به سرما است. بسته به نوع مشکل درمانی، زمان دقیق مشاهده نتایج ممکن است متفاوت باشد:

1. زگیل‌ها: پس از کرایوتراپی، زگیل ممکن است در طی چند هفته تا چند ماه به طور کامل از بین برود. در برخی موارد، ممکن است نیاز به درمان‌های اضافی باشد.
2. ضایعات پوستی: ضایعات پوستی مانند کک و مک یا کراتوزهای آفتابی معمولاً بعد از چند هفته شروع به بهبود می‌کنند.
3. سرطان‌های پوستی: در موارد سرطان‌های پوستی، نتایج ممکن است به کندی ظاهر شوند و لازم است که پزشک وضعیت درمان را پیگیری کند.

چه کسانی نمی‌توانند کرایوتراپی انجام دهند؟

کرایوتراپی یک درمان مؤثر برای مشکلات پوستی و برخی شرایط پزشکی است، اما برخی از افراد به دلیل شرایط خاص خود نمی‌توانند این روش درمانی را انجام دهند. افرادی که نباید کرایوتراپی انجام دهند، عبارتند از:

1. افراد مبتلا به مشکلات گردش خون: افرادی که دچار بیماری‌هایی مانند بیماری‌های عروقی محیطی یا دیابت شدید هستند، به دلیل کاهش جریان خون در ناحیه درمانی، ممکن است قادر به انجام کرایوتراپی نباشند.
2. افراد با بیماری‌های پوستی خاص: افرادی که دچار بیماری‌های پوستی مثل اگزما، پسوریازیس یا درماتیت هستند، ممکن است با انجام کرایوتراپی دچار تشدید علائم شوند.
3. افراد مبتلا به سردرد میگرنی شدید: کرایوتراپی می‌تواند باعث تحریک سردردهای میگرنی شود، بنابراین افرادی که سابقه میگرن دارند باید قبل از انجام این درمان با پزشک مشورت کنند.
4. افراد با سیستم ایمنی ضعیف: افرادی که دچار نقص سیستم ایمنی هستند، مثل مبتلایان به HIV یا افرادی که تحت درمان‌های سرکوب‌گر سیستم ایمنی هستند، باید از کرایوتراپی اجتناب کنند.
5. افراد مبتلا به بیماری‌های سرطانی خاص: افرادی که دچار انواع خاصی از سرطان، مانند سرطان‌های پوست در مراحل پیشرفته هستند، باید قبل از انجام کرایوتراپی با پزشک خود مشورت کنند.
6. حاملگی و شیردهی: اگرچه کرایوتراپی عموماً برای زنان باردار یا شیرده بی‌خطر است، بهتر است که این افراد قبل از انجام درمان با پزشک خود مشورت کنند.
7. افرادی که آلرژی به سرما دارند: افرادی که به سرما حساس هستند و به اصطلاح “سرمازدگی” را تجربه می‌کنند، ممکن است دچار آسیب بیشتر در صورت انجام کرایوتراپی شوند.

کرایوتراپی با لیزر درمانی چه تفاوتی دارد؟

کرایوتراپی و لیزر درمانی دو روش درمانی متفاوت هستند که برای شرایط مختلف پزشکی و زیبایی استفاده می‌شوند. در حالی که هر دو روش می‌توانند برای درمان مشکلات پوستی و دیگر بیماری‌ها موثر باشند، تفاوت‌های عمده‌ای از نظر مکانیسم عمل، کاربردها، مزایا و معایب دارند.

تفاوت از نظر عملکرد

• کرایوتراپی: این روش درمانی به وسیله استفاده از سرمای شدید برای انجماد بافت‌های غیرطبیعی یا آسیب‌دیده مانند زگیل‌ها، خال‌ها یا تومورهای کوچک عمل می‌کند. در کرایوتراپی، نیتروژن مایع به سطح پوست اعمال می‌شود تا سلول‌ها منجمد شده و از بین بروند.
• لیزر درمانی: لیزر درمانی به وسیله تاباندن نور شدید با طول موج خاص به بافت هدف عمل می‌کند. این نور می‌تواند برای کاهش رنگدانه‌های پوستی، حذف خال‌ها، یا درمان مشکلاتی مانند چین و چروک‌ها و آکنه استفاده شود. لیزر به طور انتخابی بافت‌های آسیب‌دیده را هدف قرار می‌دهد و می‌تواند باعث تحریک تولید کلاژن در پوست شود.

نتیجه گیری

توجه به این نکته مهم است که مزایای کرایوتراپی بسته به شرایط خاص تحت درمان و شرایط فردی متفاوت است. همیشه توصیه می‌شود با یک پزشک مشورت کنید تا مناسب‌ترین رویکرد درمانی برای شما تعیین شود.

سوالات متداول کرایوتراپی